İran silahlı kuvvetleri, ülke hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) ait MQ-9 Reaper tipi gelişmiş bir insansız hava aracını düşürdüğünü resmen duyurdu. İran devlet haber ajansı IRNA'nın askeri kaynaklara dayandırdığı ilk bilgilere göre, sınır ihlali yapan araca yapılan radar uyarılarının sonuçsuz kalmasının ardından hava savunma sistemleri devreye girerek hedefi imha etti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Müdahalesi ve İlk Açıklamalar
Bölgesel gerilimi bir anda en üst seviyeye taşıyan bu kritik olay, Basra Körfezi ve Umman Denizi hattındaki stratejik hava sahasında meydana geldi. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Hava Uzay Kuvvetleri tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, ABD Merkez Komutanlığı'na (CENTCOM) bağlı olarak bölgede keşif ve istihbarat faaliyeti yürüten söz konusu insansız hava aracı, sınır hattına yaklaşırken yerel radar sistemleri tarafından tespit edildi. Gerekli telsiz ve elektronik uyarıların yapıldığı, ancak aracın rotasını değiştirmekte ısrar etmesi üzerine yerli üretim hava savunma füzeleriyle vurulduğu bildirildi. Düşürülen araca ait enkaz parçalarının İran donanmasına bağlı sürat tekneleri tarafından denizden toplandığı ve detaylı inceleme için askeri tesislere götürüldüğü ifade ediliyor. Bu gelişme, bölgedeki donanma unsurları arasında olası bir sıcak çatışma riskini de yeniden dünya gündemine taşıdı.
Düşürülen MQ-9 Reaper'ın Stratejik ve Teknik Kapasitesi
Vurularak düşürüldüğü iddia edilen MQ-9 Reaper, modern hava savaşlarının ve istihbarat operasyonlarının en kritik teknolojik unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. Amerikan savunma sanayii devi General Atomics tarafından üretilen bu araç, birim maliyeti yaklaşık 30 milyon dolar olan son derece gelişmiş bir sistemdir. 50 bin fit irtifaya kadar çıkabilen, havada 27 saat kesintisiz kalabilen ve hem yüksek çözünürlüklü kameralarla istihbarat toplayıp hem de Hellfire füzeleriyle nokta atışı suikastlar düzenleyebilen bu platformlar, ABD ordusunun Ortadoğu'daki gözü kulağı konumunda. Böylesine yüksek teknolojiye sahip ve elektronik harp sistemleriyle korunan bir aracın İran hava savunma sistemleri tarafından kilitlenip imha edilebilmesi, bölgedeki askeri güç dengelerinin ne kadar karmaşık bir hal aldığını ve askeri teknolojideki yayılımı net bir biçimde gösteriyor.
2019 Küresel Şahin (Global Hawk) Krizi ve Tarihsel Çatışma
İran ve ABD arasında yaşanan bu insansız hava aracı krizleri aslında tarihte ilk kez yaşanmıyor. İki ülke donanmaları ve hava kuvvetleri, on yıllardır bu stratejik sularda tehlikeli bir kedi fare oyunu oynuyor. Hatırlanacağı üzere, 2019 yılının Haziran ayında İran, yine kendi hava sahasını ihlal ettiği gerekçesiyle ABD'ye ait çok daha büyük ve pahalı (yaklaşık 200 milyon dolar değerindeki) RQ-4A Global Hawk tipi bir yüksek irtifa keşif uçağını vurarak düşürmüştü. Dönemin ABD yönetimi son anda askeri bir misillemeden vazgeçmiş, ancak bu olay iki ülkeyi savaşın eşiğine getirmişti. Ardından 2020 yılının ilk günlerinde İranlı general Kasım Süleymani'nin Bağdat'ta tam da bir MQ-9 Reaper uçağından atılan füzeyle suikasta kurbat gitmesi, bu araçları İran için doğrudan bir tehdit ve intikam sembolü haline dönüştürdü.
Basra Körfezi'nde Güç Dengeleri ve Uluslararası Hukuk
Olayın ardındaki bir diğer büyük tartışma konusu ise, düşürme hadisesinin nerede gerçekleştiği ve uluslararası hukuk boyutudur. Washington yönetimi, bu tür hadiselerde genellikle araçlarının uluslararası hava sahasında ve açık denizler üzerinde rutin devriye görevi icra ettiğini savunmaktadır. Buna karşılık Tahran, Hürmüz Boğazı gibi dünyanın enerji sevkiyatının yaklaşık yüzde 20'sinin sağlandığı dar bir koridorda, kendi karasularını ve ulusal hava sahasını milimetrik hesaplarla koruduğunu iddia etmektedir. ABD Beşinci Filosu'nun bölgedeki devasa varlığı, İsrail'in istihbari yönlendirmeleri ve İran'ın asimetrik savaş kapasitesi bir araya geldiğinde, uluslararası hukukun bu sularda sadece güçlü olanın işine geldiği zaman başvurduğu bir metin haline geldiği görülmektedir. Bu son düşürme vakasının, küresel enerji piyasalarında petrol fiyatlarını yukarı yönlü tetiklemesi ve nakliye sigorta primlerinde ani artışlara neden olması bekleniyor.
Nededine Yorumu:
On binlerce kilometre öteden kalkıp Ortadoğu'nun göbeğine, Müslüman coğrafyasının tepesine askeri üsler kuran, gökyüzüne ölüm kusan çelik kuşlar salan Batı'nın o bitmek bilmeyen hegemonyası, bugün bir kez daha kendi kibriyle yüzleşmiştir. "Uluslararası hukuk", "demokrasi" ve "küresel güvenlik" gibi parlak ambalajlı seküler kavramların ardına sığınan Amerikan emperyalizmi, asıl gayesinin sadece enerji kaynaklarını sömürmek ve kendi küresel çıkarlarını zorbalıkla dayatmak olduğunu her fırsatta kanıtlamaktadır. Batı medeniyetinin bize yıllardır çağdaşlık ve insan hakları maskesiyle yutturmaya çalıştığı bu vahşi kapitalist düzen, kendisine itaat etmeyen, boyun eğmeyen hiçbir bağımsız iradeye tahammül edememektedir. Kendi evinden binlerce mil uzakta devriye gezen bir Amerikan silahının, bir İslam ülkesinin sınırlarında "rutin devriye" attığını iddia etmesi, o çok övündükleri modern uygar dünyanın ne kadar ikiyüzlü ve haksız bir zemin üzerine inşa edildiğinin en net göstergesidir. Mesele şu veya bu devletin siyasi rejimini aklamak değil; asıl mesele, hiçbir İslami ve ahlaki temeli olmayan, sadece güce tapınan bu Batıcı, kibirli ve dayatmacı küresel düzene karşı onurlu bir duruş sergileyebilmektir. Müslümanların mukaddesatını, yer altı ve yer üstü zenginliklerini birer sömürü nesnesi olarak gören bu zihniyete karşı; partiler üstü, siyasi çekişmelerden uzak, yalnızca hakkı ve adaleti merkeze alan sarsılmaz bir medeniyet tasavvuruyla karşılık vermek mecburiyetindeyiz. Zira göklerin ve yerin asıl sahibi ne o insansız ölüm makineleridir, ne de onların düğmesine basan ruhsuz sistemlerdir.