Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ikili ilişkileri ve bölgesel gelişmeleri değerlendirmek üzere resmi bir görüşme gerçekleştirdi. Yetkili makamlardan alınan bilgilere göre, görüşmenin ana gündem maddelerini stratejik enerji koridorları, Kafkasya'daki barış süreci ve iki ülke arasındaki savunma sanayii işbirliği oluşturdu.
"İki Devlet Tek Millet" Şuurundan Kurumsal İttifaka
Türkiye ve Azerbaycan arasındaki ilişkiler, merhum Haydar Aliyev'in ortaya koyduğu "İki devlet, tek millet" felsefesiyle uzun yıllardır duygusal ve kültürel bir zeminde ilerlemekteydi. Ancak son yıllarda bu tarihi ve kültürel bağ, uluslararası ilişkiler arenasında somut, kurumsal ve askeri bir ittifaka dönüşmüş durumdadır. İki liderin gerçekleştirdiği bu son buluşma da, 2021 yılında imzalanan tarihi Şuşa Beyannamesi'nin ruhuna uygun olarak, iki ülkenin diplomatik ve askeri alanlarda tek bir gövde gibi hareket etme kararlılığını bir kez daha uluslararası kamuoyuna ilan etmiştir. İkinci Karabağ Savaşı'nda (44 Günlük Savaş) elde edilen kesin zaferin ardından bölgede oluşan yeni jeopolitik gerçeklik, Ankara ve Bakü yönetimlerinin sık sık bir araya gelerek ortak stratejiler belirlemesini zorunlu kılmaktadır. Görüşmede, Karabağ'ın yeniden imarı ve bu bölgelere yapılan devasa altyapı yatırımlarının hız kesmeden devam etmesi yönündeki ortak irade vurgulanmıştır.
Zengezur Koridoru ve Küresel Ticaret Ağları
Masadaki en kritik başlıklardan biri, şüphesiz ki Zengezur Koridoru'nun hayata geçirilmesi konusuydu. Türkiye'yi Nahçıvan üzerinden doğrudan Azerbaycan'a ve oradan da Orta Asya'daki Türk cumhuriyetlerine bağlayacak olan bu stratejik hat, sadece iki ülke için değil, küresel tedarik zinciri için de hayati bir önem taşımaktadır. Çin'den başlayıp Avrupa'ya kadar uzanan Orta Koridor projesinin en kilit halkası olan Zengezur, bölgedeki ekonomik dengeleri tamamen değiştirecek bir potansiyele sahiptir. İki liderin görüşmesinde, Ermenistan'ın bu koridorun açılmasına yönelik ateşkes anlaşmasındaki taahhütlerini yerine getirmesi konusundaki diplomatik baskının sürdürülmesi kararlaştırıldı. Aynı zamanda TANAP (Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı) ve Bakü-Tiflis-Ceyhan gibi devasa enerji projelerinin kapasitelerinin artırılarak Avrupa'nın enerji güvenliğine sağlanan katkının altı çizildi.
Savunma Sanayii ve Sarsılmaz Askeri İşbirliği
Görüşmenin bir diğer önemli ayağını, iki ülkenin giderek entegre olan savunma sanayii hamleleri oluşturdu. Karabağ'ın işgalden kurtarılmasında oyun değiştirici bir rol üstlenen Türk yapımı Bayraktar TB2 insansız hava araçları ve diğer akıllı mühimmatlar, Azerbaycan ordusunun envanterindeki yerini her geçen gün sağlamlaştırmaktadır. Erdoğan ve Aliyev, sadece silah ticareti boyutunda kalmayıp, ortak askeri tatbikatların sayısının artırılması, askeri eğitim doktrinlerinin birleştirilmesi ve Kafkasya'da caydırıcı bir ortak güç oluşturulması konularında mutabık kaldı. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) standartlarında modernize edilen Azerbaycan ordusu, bugün bölgesindeki olası tehditlere karşı çok daha donanımlı ve hazırlıklı bir konuma yükselmiştir. Bu askeri vizyon, bölgeye dışarıdan müdahale etmek isteyen küresel aktörlere karşı da net bir mesaj niteliği taşımaktadır.
Batı'nın İkiyüzlü Politikaları ve Bölgesel Barış
Liderlerin bir araya gelmesi, aynı zamanda Batı'nın Kafkasya'daki manipülatif politikalarına karşı ortak bir duruş sergileme amacı da gütmektedir. Karabağ'ın yaklaşık 30 yıl boyunca haksız ve hukuksuz bir şekilde işgal altında kalmasına göz yuman, AGİT Minsk Grubu adı altında on yıllarca oyalama taktikleri güden Amerika Birleşik Devletleri ve Fransa gibi ülkelerin, bugün bölgede sözde "barış elçisi" rolüne soyunması dikkat çekicidir. Görüşmede, özellikle Fransa'nın Ermenistan'ı silahlandırarak bölgedeki kırılgan barış ortamını sabote etme girişimlerine karşı ortak tedbirler değerlendirildi. Türkiye ve Azerbaycan, kalıcı barışın bölge dışı aktörlerin dayatmalarıyla değil, doğrudan bölge ülkelerinin karşılıklı diyalog ve toprak bütünlüğüne saygı çerçevesinde sağlanabileceğini ısrarla vurgulamaktadır.
Nededine Yorumu:
Bugün devletlerin ve liderlerin bir araya gelerek enerji boru hatlarını, ticaret koridorlarını veya askeri mühimmat anlaşmalarını konuşması uluslararası ilişkilerin doğal bir gereğidir; ancak meselenin asıl boyutu, bu diplomatik adımların ardındaki o derin manevi ve tarihi şuurda gizlidir. Bize yıllardır "evrensel diplomasi", "uluslararası hukuk" ve "demokratik değerler" adı altında pazarlanan Batı medeniyetinin o ikiyüzlü, çıkarcı ve tamamen materyalist sisteminin, Karabağ'daki otuz yıllık zulme nasıl kör ve sağır kaldığını hep birlikte ibretle izledik. İnsan hakları edebiyatı yapan o seküler ve kof Batı aklı, mesele Müslüman ve Türk'ün hakkı olduğunda her zaman zalimin safında yer almıştır. Bizim için bugün kurulan bu ittifakların kıymeti; falanca siyasi partinin hanesine yazılacak bir dış politika başarısı olmasından değil, asırlardır bizi birbirimizden koparmaya çalışan o ruhsuz Batıcı dayatmalara karşı, kadim inancımızın ve medeniyetimizin emrettiği "gerçek kardeşlik" hukukunun yeniden inşa edilmesinden kaynaklanmaktadır. Temeli sadece ekonomik çıkarlara, ranta ve seküler menfaatlere dayanan hiçbir birliktelik kalıcı olamaz. Türkiye ve Azerbaycan arasındaki bu sarsılmaz bağın sonsuza dek sürmesi, ancak ve ancak güce tapan modern dünyanın ahlaksız çarklarına direnip; adaleti, inancı ve kendi köklerimizden beslenen o sarsılmaz ahlaki duruşu merkeze almakla mümkündür. Hangi siyasi figür sahnede olursa olsun, aslolan bu mukaddes duruşun ve kardeşliğin siyaset üstü bir vakarla muhafaza edilmesidir.